Για τον Γιο του Σαούλ, του Λάζλο Νέμες

160229145751-oscars-foreign-language-curry-pkg-00022308-exlarge-169

Αουσβιτς-Μπιρκενάου. Ο Σαούλ είναι Εβραίος. Ο Σαούλ είναι κρατούμενος, που ανήκει στην ομάδα Sonderkommando, δηλαδή σε εκείνους του ‘επίλεκτους’ Εβραίους, που ζουν σε θεωρητικά, καλύτερες συνθήκες, από τους λοιπούς κρατούμενους ,μιας και αναλαμβάνουν να υποδέχονται τους νέους κρατούμενους και να τους καθησυχάζουν, δείχνοντάς τους, που θα πάνε για ντους γυμνοί, υποσχόμενοι πως μετά τους περιμένει μια ζεστή σούπα.

Είναι εκείνοι δηλαδή ,που ασφαλίζουν τις βαριές πόρτες των θαλάμων αερίων, που στοιβάζουν, στην συνέχεια τα πτώματα, τα καίνε, και πετούν τις στάχτες στο ποτάμι, που συγκεντρώνουν τα λάφυρα, από τα κενά σωμάτων ρούχα, που βουρτσίζουν τους θαλάμους αερίων για να μην μείνει καν ίχνος ύπαρξης και να συνεχιστεί ο στακάτος ρυθμός εξόντωσης.

Ο Σαούλ και οι ‘σύντροφοί’ του, σημαδεμένοι με ένα κόκκινο Χ στην πλάτη της στολής τους (μιας και αυτοί πρέπει να είναι αναγνωρίσιμοι από τους Ναζί ‘ιδιοκτήτες’ του στρατοπέδου ως επίσης κατώτερα όντα) είναι τα ανθρώπινα εκείνα ράκη,που για να ζήσουν μερικούς μήνες παραπάνω (αφού θα εξοντωθούν και αυτοί κάποια στιγμή), γίνονται θύτες, αλλά και ταυτόχρονα θύματα της κτηνώδους ‘τελικής λύσης’, καθώς η ανατριχιαστικήΝαζιστική πρακτική, δεν επιθυμεί απλά να εξοντώσει τον ‘άλλο’, αλλά να τον μετατρέψει σε συνένοχο, σε δολοφόνο της ίδιας του της σάρκας..Είναι ο υπόδουλος ‘άλλος’, που εξοντώνει τον ‘δικό’ του, τον ομόθρησκό του, τον ομοϊδεάτη του, για να γίνει μέτοχος και κοινωνός,της συντριβής του ανθρώπινου είδους ..Η ναζιστική αυτή σύλληψη,σε συνδυασμό με την θεριστική μηχανή της  διαφορετικότητας, είναι τρομακτικά  μοναδική σε ακρίβεια και ‘τάξη’ στην Ιστορία. Continue reading «Για τον Γιο του Σαούλ, του Λάζλο Νέμες»

Advertisements

Γιά τον Glenn Gould

 

 

10647131_974421272584715_3052018216244879033_n

Σημείωση στις 10 Οκτωβρίου 2014 

Μέσα στο κλίμα των ημερών ξεχάσαμε  μιά μικρή αναφορά σε αυτή την σπάνια ιδιοφυϊα.

Σέ ηλικία 50 ετών ο Μεγάλος Αυτιστικός αφήνει τον κόσμο ετούτο μετά απο μιά εγκεφαλική αιμορραγία…

Γεννημένος στο Bert τού Tορόντο στίς 25/9/1932….

Το κανονικό του όνομα ήταν Gold,αλλά η οικογένειά του το άλλαξε σε Gould επειδή στην δεκαετία τού 30 σύννεφα αντισημιτισμού σκέπαζαν τον Καναδά.

Προερχόμενος από συντηρητική και βαθειά θρησκευόμενη

αλλά και μουσική οικογένεια ο Glenn παρακινούμενος κυρίως απο την μητέρα του έμαθε μουσική πρίν αρχίσει να διαβάζει…

 

Μερικοί λένε πώς το ΄μουρμούρισμα΄πού ακούγεται στίς διάφορες ηχογραφήσεις του αναπαριστά τον ήχο τής μάνας του,όταν τόν συντρόφευε στό πιάνο…

Ο ίδιος έλεγε πώς μουρμούριζε επειδή το πιάνο δέν ήταν επαρκές γιά να ΄συλλάβει΄αυτό που ο ίδιος είχε στό μυαλό του.

 

Σταμάτησε να δίνει κοντσέρτα τον Απρίλιο τού 1964 δηλώνοντας πώς η Μουσική είναι μιά κυρίως ιδιωτική υπόθεση.

Απο τότε ηχογραφούσε και σχολίαζε γιά το N.B.C. καλώντας πολλούς διάσημους μουσικούς τής εποχής του…

Ο Gould εκτιμούσε ιδιαίτερα τήν Rosalin Tureck(τής οποίας θαύμαζε τήν ερμηνεία γιά ΄Τό Καλοσυγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο΄)και θεωρούσε πώς ιδιοσυγκρασιακά ταίριαζε μέ τον Arthur Schnabel…

Και οι δυό τους είχαν τήν μοναδική ικανότητα νά μήν περνάνε πολλές ώρες πάνω στό πιάνο γιά να μάθουν ένα κομμάτι,αλλά προτιμούσαν τήν ανάγνωση μόνον τής παρτιτούρας….

 

Το 1957 ήταν ο πρώτος Β.Αμερικανός πού έδωσε ρεσιτάλ στήν Σ.Ενωση παίζοντας Μπάχ ,Μπετόβεν αλλά και Σαίνμπεργκ και Kρένεκ πού ήσαν έως τότε απαγορευμένοι λόγω τού ΄Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού΄.

Το 1955 ερμηνεύει τίς μυθικές Goldberg Variations ,τίς οποίες επανερμήνευσε το 1981 μέ εντελώς διαφορετικό τρόπο..

Ιδιόρρυθμος,μονήρης,φοβόταν το κρύο,κυκλοφορούσε πάντα μέ παλτό,χρησιμοποιούσε πάντα μιά μισοχαλασμένη καρέκλα γιά να παίζει πιάνο ,έπλενε τά χέρια του μέ ζεστό νερό πρίν καθήσει στό clavier και δυσφορούσε στό άγγιγμα τών άλλων.

 

..Απεχθανόταν το φώς τής ημέρας και τά αεροπλάνα..Συχνά χρησιμοποιούσε ψευδώνυμα ,πού τά λάτρευε…

Επίσης εκτιμούσε ιδιαίτερα τήν Μπάρμπαρα Στρέϊζαντ και αντιπαθούσε την Σβάρτσκοπφ.

Μιλούσε μέ τίς ώρες στο τηλέφωνο μέ τούς φίλους του ακόμα και όταν πλέον αυτοί αποκαμωμένοι κοιμόντουσαν μέ τό ακουστικό στό χέρι.

 

Ο Gould είχε ένα πολύ πλούσιο ρεπερτόριο αλλά δεν έκρυβε την πρoτίμησή του γιά τον Bach καί τούς Συνθέτες τού 20ού αιώνα…

Συχνά αρνιόταν να παίξει έργα μεγάλης δεξιοτεχνίας όπως τίς Etudes τού Chopin..

Δεν συμπαθούσε τον Mozart τού οποίου κυριολεκτικά αποδόμησε τίς σονάτες γιά πιάνο…

Ομως έπαιξε μέ μεγάλο σεβασμό στην Στοκχόλμη το Piano Concerto No24..

Ο Gould δέν δεχόταν γιά τον εαυτό του τον χαρακτηρισμό τού Πιανίστα.

Ελεγε,όπως και ο Schnabel,πώς ήταν πρώτα Μουσικός και μετά πιανίστας…

Στην ουσία ο μεγάλος αυτός Αυτιστικός ήταν φιλόσοφος,ποιητής και πιανίστας ταυτόχρονα…

Σάν τούς καλλιτέχνες τού ΄παλιού καιρού΄πού ήσαν πανεπιστήμονες…

 

Ο σύγχρονος κόσμος μάλλον τού ήταν πολύ ΄θορυβώδης΄γιά να τόν αντέξει…

Τώρα πλέον επανακυκλοφορεί μεγάλο μέρος τής δισκογραφίας του…

Γιά μένα ο Gould αποτελούσε από τά 25 μου και μετά μιά αχτίδα Φωτός.

Ομως παρακολουθούσα πάντα μέ ιδιαίτερο ενδιαφέρον και όλες τίς ιδιόρρυθμες εκτελέσεις του γιατί πάντα είχε κάτι να πεί ακόμα και εάν δέν μού άρεσαν εν τέλει.

Οπως επίσης χαιρόμουν επειδή εκνεύριζε τούς Βρεττανούς κριτικούς που θεωρούσαν ιεροσυλία τό ΄μουρμούρισμά ΄του στίς ηχογραφήσεις του…

Ο Gould υπήρξε ένας star σέ ΄αρνητικό΄…Δημιούργησε πολλούς εχθρούς αλλά και πολλούς φανατικούς φίλους…

4 Οκτωβρίου 32 χρόνια μετά..

Μπορεί κάπου να τον νανουρίζει η μάνα του………

Shostakovich :Symphony no 11(1905)

Eπειδή η νικηφόρα επανάσταση,δεν είναι κατάσταση μιάς στιγμής,αλλά ιστορική διαδικασία ,ο Σοστακόβιτς συνθέτει την 11η συμφωνία του,το 1957

και είναι αφιερωμένη στην αποτυχημένη ρωσική επανάσταση του 1905. Τα τέσσερα της μέρη πρέπει να παίζονται χωρίς διακοπή. Είναι ένα μνημειώδες, αριστουργηματικό έργο, υπόδειγμα Μεγάλης Τέχνης που είναι όμως γραμμένη με το νου και την καρδιά στο λαό. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, ο Σοστακόβιτς τη θεωρούσε το πιο συγγενές έργο του στο Μούσσοργκσκυ. Είναι απλή στη γλώσσα της, εξαιρετικά εκφραστική και παραστατική, πλούσια σε δράμα και συναίσθημα, επιδεκτική σε πολλές αναγνώσεις και απαλλαγμένη από εύκολες απαντήσεις, δασκαλίστικες προσεγγίσεις και κομματικά λιβανίσματα.

Με αυτό το έργο του κέρδισε και επέβαλλε ξανά την αναγνώριση του  στη σοβιετική νομενκλατούρα, όπου του έδωσε και το βραβείο Λένιν το 1958, κλείνοντας την περίοδο της απομόνωσης του που είχε ξεκινήσει με τη διαβόητη απόφαση της Κ.Ε. του ΚΚΣΕ του 1948. Φυσικά δεν χώνεψαν το γεγονός πως μνημόνευσε τη χαμένη επανάσταση του 1905 και όχι την Οκτωβριανή του 1917. Τελικά αφιέρωσε ένα έργο του στην επανάσταση του 1917, την επόμενη συμφωνία, τη 12η, άνισο, βεβιασμένο και ουσιαστικά αδιάφορο έργο, η αξία του οποίου είναι σαφώς χαμηλότερη από κάθε άλλη συμφωνία του.

Η παγωμένη, δυσοίωνη μουσική του πρώτου μέρους (η Πλατεία των Ανακτόρων), της 11ης συμφωνίας του Σοστακόβιτς πλημμυρίζει τον ακροατή με  εικόνες  συνανθρώπων  απελπισμένων, που σέρνουν το βήμα τους, αργά αλλά σταθερά, για να υπερασπιστούν το δίκιο τους, πολυάριθμα κύτταρα ενός κοινωνικού ιστού που από καιρό έχει σαπίσει και κακοφορμίσει, από την αναλγησία και την ανοησία μιας εξουσίας μαθημένης μόνο να ακρωτηριάζει τα μέλη της , από την απληστία της άρχουσας τάξης της, που  έχει η ίδια  μεταβληθεί σε καρκινικά μορφώματα που πολλαπλασιάζονται εις βάρος του ίδιου οργανισμού που τα τρέφει.

Η είσοδος του δεύτερου μέρους (η 9η Ιανουαρίου), φωτίζει  πρόσκαιρα με  την ελπίδα επιτυχίας της μαζικής δράσης,  τη δύναμη του συγκεντρωμένου πλήθους,  προκαλεί ανατριχίλα  στη συνείδηση του δυναμικού βίας που μπορεί να απελευθερωθεί  με μια σπίθα, αλλά εμφανίζεται στην συνέχεια η φρίκη του κύματος  φωτιάς από τις κάνες των όπλων του παρατεταγμένου στρατεύματος, που σκορπίζει το πανικόβλητο πλήθος,το οποίο, προσπαθεί να γλιτώσει  από τις σπάθες των έφιππων κοζάκων.

Η παγωμένη ερημιά της πλατείας επιστρέφει απότομα μετά τη σφαγή, αυτή τη φορά μακάβρια, για να δώσει μετά από λίγο τη θέση της στο τρίτο μέρος (Αιώνια η Μνήμη), ένα μνημόσυνο των εγχόρδων, με το γνώριμο ακόμη και σε ‘μας θέμα του Πέσατε θύματα αδέλφια εσείς… Επαναστατικά τραγούδια, ζωντανό ακόμη τέκνο μιας κοινωνίας που μέχρι πριν μια δεκαετία εξακολουθούσε να προσφέρει τα παιδιά της στον αγώνα και διαφύλαττε τη μνήμη τους και δικαίωνε του σκοπούς τους μέσω αυτών. Τραγούδια που τραγουδούσαν σιγά και μέσα στα σπίτια οι οικογένειες και δεν είχαν ακόμη γίνει μουσειακό είδος ‘επίσημης’ καθεστωτικής μουσικής για τις συγκεντρώσεις του Κόμματος. Εμείς αναγνωρίζουμε – ίσως – μόνο το πέσατε θύματα…. Οι ρώσοι πολύ περισσότερα, ενταγμένα οργανικά στο σώμα όλης της συμφωνίας.

Ένα μνημόσυνο που  βομβαρδίζει με σκέψεις γι’ αυτούς που έφυγαν, αλλά και γι’ αυτούς που θα φύγουν. Για το πολύπλοκο της ιστορικής κίνησης και της δυναμικής των κοινωνικών συγκρούσεων, για τη διαστρωμάτωση εξουσιών και συμφερόντων, για τη μεγάλη κλίμακα των μεγεθών τους, τόσο στο πλήθος όσο και στο χρόνο, σε βαθμό που το άτομο να γίνεται ταυτόχρονα και ιστορικό υποκείμενο, όσο και απαλειπτέα μονάδα. Για το ρίσκο, τις ‘στρεβλώσεις’, τις τερατογεννέσεις και το άσκοπο της ηθικολογικής προσέγγισης της ιστορίας.

Η ιστορία όμως δεν μπορεί να περιμένει και μ’ ένα σκληρό, αποφασιστικό θέμα, η συμφωνία εισέρχεται στο τέταρτο και τελευταίο μέρος (Συναγερμός). Η σύγκρουση επέρχεται και όσο καλύτερα προετοιμασμένος είναι κάποιος, όσο καλύτερα την έχει κατανοήσει και έχει προετοιμάσει τις συμμαχίες του, τόσο καλύτερα γι’ αυτόν.

 

Η συμφωνία σε αυτό ακριβώς το τέταρτο και τελευταίο μέρος, αφήνει χώρο στην ελπίδα, προσθέτει μέτρα στην επίπονη ανάβαση, αλλά δεν κλείνει τη διαδικασία, δεν προσφέρει τεχνητούς παραδείσους. Η σύγκρουση διακόπτεται προσωρινά, για να κάνει την εμφάνιση του ξανά το παγωμένο θέμα της πλατείας και να ηχήσει σαν απειλητική υπενθύμιση το θέμα της σφαγής της 9ης Ιανουαρίου από το αγγλικό κόρνο, ως δυσοίωνο κρώξιμο κακότυχου πουλιού. Η συμφωνία τελειώνει μέσα σε έναν άγριο τυφώνα, που ξεκινά από τα τύμπανα και ένα αφηνιασμένο παραλήρημα αγωνίας των ξύλινων πνευστών, υπό τη βαριά σκιά των χάλκινων που επαναλαμβάνουν δυνατά αυτή τη φορά το θέμα της σφαγής της και συμπλέκονται μαζί με όλο το σώμα της ορχήστρας και τις καμπάνες σε ένα αμφίσημο, παροξυσμικό κρεσέντο.

Μνημειώδες έργο προσφορά στην αγωνία της ανθρωπότητας ..

Από τις διαθέσιμες ερμηνείες, ως απόλυτο σημείο αναφοράς και must παραμένει η μονοφωνική ηχογράφηση του Μραβίνσκυ με τη Φιλαρμονική του Λένινγκραντ από τις 2 Νοεμβρίου του 1959.

Μιάς και δεν βρίσκεται εύκολα στο διαδίκτυο,εδώ ας την ακούσουμε ,με τον επίσης μεγάλο Kirill Kondrashine και την συμφωνική της Μόσχας.

Tίτλοι Τέλους: Schubert String Quintet D.956

schubert_wide-ae9ae7413f2f0d3a5a4cd9b0f835ecdfefdb9b04-s900-c85

Σημείωμα στις 3 Νοεμβρίου 2012

Εχει γραφτεί πώς ο S chubert βρισκόμενος στό νεκροκρέββατό του ζήτησε νά τού παίξουν το κουαρτέτο 131 τού Beethoven.

Mύθος ή πραγματικότητα,κανείς δέν το ξέρει,αλλά ακούγοντας το Κουιντέτο Εγχόρδων D.956 τού ΄γιά πάντα΄Νεαρού Συνθέτη,πιθανολογείς πώς μπορεί και νάταν αληθινό το αναφερόμενο περιστατικό..

Εργο γραμμένο τό Καλοκαίρι τού 1828(μήνες πρίν τον θάνατο τού Schubert)αποτελεί τήν κορωνίδα τών συνθέσεων τού Bιεννέζου Κλασσικού.

Στο Κουιντέτο χρησιμοποιήθηκαν δύο τσέλλα δύο βιολιά και μιά βιόλα.

Η προσθήκη ενός δεύτερου τσέλου αντί μιάς δεύτερης βιόλας προσδίδει στό έργο μιά μεγαλύτερη ΄βαθύτητα΄και το δεύτερο τσέλο χρησιμοποιείται αναλόγως μέ τίς ανάγκες και απαιτήσεις τού Συνθέτη.Παλαιότερα παρόμοια χρήση σε κουιντέτα είχε κάνει ο Bocherini χωρίς όμως το ανάλογο αποτέλεσμα…

Αργότερα αποπειράθηκε να το επαναλάβει ο Brahms αλλά τελικά άλλαξε το τσέλο μέ πιάνο.

Εργο συμφωνικής Υφής(διαφαίνονται αρκετά κοινά στοιχεία με την 9η Συμφωνία:The Great)πού φτάνει στό απόγειο τής Συνθετικής ικανότητας τού Scubert,γεμάτο θαυμαστή συγκέντρωση,λυρισμό και με μιά ανατριχιαστική εκφραστική δύναμη,πού δέν επιτρέπει στον ακροατή να ασχοληθεί μέ οτιδήποτε άλλο. Continue reading «Tίτλοι Τέλους: Schubert String Quintet D.956»